In een leegstaande kerk op Texel is een kathedraal van wol verrezen. Vier maanden spinnen en breien waren ervoor nodig om het voor elkaar te krijgen, en vele helpende handen van Texelaars en ‘overkanters’.
Aan het fenomeen wol hebben we als mensheid veel te danken. Met wollen kleding kunnen we tegen een stootje in het guurste weer, en slapen in vrieskoude is geen probleem als je wollen dekens hebt. Wol hielp Vikingen de zeeën over. Vikingvrouwen naaiden stroken dicht geweven wollen stof aan elkaar om er reusachtige zeilen van te maken. Wolvezels zijn robuust en elastisch, waardoor ze bestand zijn tegen scheuren en slijtage. De zeilen weerstonden zo stormen en windstoten.
Door het hoge gehalte aan stikstof en water in wolvezels krijg je wol ook nog eens moeilijk aan het branden. Het smeult vooral. Dat komt doordat de celstructuur van wol opzwelt als ze wordt verhit, waardoor een natuurlijke isolatielaag ontstaat die verdere verspreiding van vuur tegengaat. Daarom zijn wollen dekens zo effectief om brandjes te doven en kunnen brandweerlieden het beste wollen ondergoed dragen.
Deze en meer verbazingwekkende feiten over het mirakel wol vind je in Een kleine geschiedenis van de wereld aan de hand van schapen, een boek van Sally Coulthard (2021). In elk gesprek waarin het woord wol valt, kan ik het niet laten het boek te noemen. Na het lezen kun je namelijk niet anders dan verrukt zijn over wol, en je erover verbazen, of eerder: perplex zijn, dat we vandaag de dag niet meer weten wat we met schapenvachten aan moeten. Schapenboeren kunnen hun wol aan de straatstenen niet kwijt. Onbegrijpelijk.
Herontdekking van wol
Wat ik gelukkig ook zie, is dat er zachtjes aan tekenen zijn van de herontdekking van wol. Kunstenaars en uitvinders zijn de kwaliteiten van wol natuurlijk nooit vergeten en bedenken er nieuwe toepassingen voor. Een van hen is kunstenaar Ericka Voortman, wonend op schapeneiland Texel. Geïnspireerd door de materialen die de natuur van het eiland te bieden heeft, maakt ze al jaren kunstinstallaties in Het Boetje van Klemat, een voormalige schapenschuur met de zo typerende platte voorkant. Ik bezocht er WIEG! ode aan un drif’kind en vergaapte me aan haar creativiteit en verbeeldingskracht. Ericka weet werelden te scheppen die niet van hier zijn. Van waar ze wel zijn? Het Boetje is te bezoeken van zonsopkomst tot zonsondergang; zelfs de openingstijd is poëtisch.
(tekst gaat verder onder beeld)
In het najaar van 2025 bouwde ze aan een tweede installatie, in een leegstaande kerk aan de oostkant van het eiland in het dorpje Oosterend. Samen met meer dan 200 vrijwilligers, vrouwen en mannen, spon en breide ze een kathedraal van wol. 150 vachten toverden ze om tot panelen van 9 meter lang. De kathedraal opende in februari 2026.
Ze noemt het een ode aan schapenwol, maar het is zoveel meer. Het is ook een ode aan het scheppende vermogen van mensenhanden. Een verademing in dit tijdperk van digitaliteit en artificiële beelden.
Het is een ode aan samenwerken; samen iets reusachtigs maken wat je in je eentje lastig voor elkaar krijgt. Of waar je in ieder geval maanden langer over zou doen.
Maar nog het meest vind ik het een ode aan zachte, omhullende krachten, aan verfijning, geduld en toewijding. De locatie waar die zachte krachten werkzaam zijn, een kerk, is ook nogal betekenisvol te noemen.
De panelen zijn gebreid in een eenvoudig, repeterend patroon. Goed kijken, dan zie je toch volop variatie; kleurvariaties van de ongeverfde, fijntjes gesponnen wol, en variaties in de handschriften van degenen die de breipennen hanteerden. Geen steek en paneel is hetzelfde. In de keuze voor zulke eenvoud toont zich de meester.
Het is moeilijk om met je tengels van de muren af te blijven. Om niet snel even de vingertoppen over het weefsel te strijken. Ik beheers me. Maar voor de aaiers en ruikers, en vooral om de kathedraal te beschermen, heeft Voortman een extra paneel gemaakt dat naar hartenlust aangeraakt en besnuffeld mag worden.
We hebben geluk die dag. Het is eind augustus, buiten zijn wolken en dan breekt de zon door. Binnen vangt een schouwspel aan van bewegend licht, gefilterd door de wol. Betoverend als een caleidoscoop. Deze kathedraal zou je ieder seizoen wel willen bezoeken om de veranderende lichtval en haar dans met de wol te zien.
De Wolkathedraal is nog tot en met eind december 2026 te zien.
Peperstraat 7 in Oosterend, Texel.
Voor meer informatie en openingstijden, zie House of Hendrikje
